برای ترمیم دندان شکسته، رفع ترک دندان، رفع پوسیدگی دندان، فرم و رنگ دادن دندان و تغییر سایز دندان از یک روش درمانی در دندانپزشکی استفاده میشود که به آن کامپوزیت دندان Composite Resin میگویند. کامپوزینت دندان، نوعی ماده خمیری شکل است که از پرکنندههای معدنی و ترکیبات پلیمری تشکیل شده است. با کمک این روش میتوان جلوه زیبایی به دندانهای آسیب دیده داد. در این مقاله ما به بررسی کامپوزیت دندانپزشکی پرداختهایم.
نیاز به یک ماده ایدهآل برای ترمیم دندانها باعث شد در تکنیکهای دندانپزشکی پیشرفت عمدهایی ایجاد شود و کامپوزیت composite نتیجه این پیشرفت است.
کامپوزیت دندان باعث شده است، ترمیم دندان سادهتر شود؛ چون این ماده پزشکی به صورت مواد چسبندهایی است که با عاج دندان و مینا دندان پیوندی قوی ایجاد میکند. ماده پرکننده کامپوزیت ترکیبی از مواد شیشهایی، مواد پلاستیکی و رزین است که با رنگ کردن آن میتوان رنگ آن را شبیه به رنگ دندان طبیعی کرد. این روش برای ترمیم دندان محبوبیت زیادی دارد و این به دلیل ظاهر طبیعی آن است که به دندان طبیعی شباهت دارد و قیمت آن مقرون به صرفه است. به طور کلی کاپوزیت دندان یک ماده خمیری شکل است که برای پر کردن ناهمواریها و حفرههای دندان استفاده میشود. این ماده دندانپزشکی هیچ گونه ترکیب فلزی ندارد.
کامپوزیت دندان مادهایی خمیری شکل است که از ترکیبات تشکیلدهنده آن میتوان به رزین، گلاس، کوارتز، بیس فنول آگلیسیدیل متاکریلات، لیتیوم، آلومینیوم، سیلیکات، شیشه بوروسیلیکات، کوارتز، دیاکسیدسیلیکون و سیلیس بلورین اشاره کرد. تمام مواد نام برده شامل ویژگیهایی مانند عدم حساسیت دندانی، مقاوم در برابر ضربه، حرارت و دما میشوند. بعد از قالبگیری کاپوزیت دندان با اشعه ایکس سفت میشود.
عدم حساسیت دندانی
این مواد با تطابق بالا با ساختار دندان و افزودن مواد ضدحساسیت، مانع از تحریک عصبهای دندانی میشوند.
مقاوم در برابر حرارت و دما
با استفاده از رزینهای مقاوم به حرارت و فیلرهای تقویتکننده، تحمل بالایی در برابر تغییرات دمایی دارند. این مواد با حفظ ساختار و عدم تغییر حجم در برابر گرما و سرما، از تغییرات ناخواسته در دندان جلوگیری میکنند.
مقاوم در برابر ضربه
به دلیل ترکیبات رزینی و فیلرهای تقویتکننده، مقاومت بالایی در برابر ضربه دارند. این مواد با توزیع یکنواخت نیرو و جذب انرژی ضربه، از شکست و ترک خوردن جلوگیری میکنند.
………………………………………
1. ارزیابی اولیه
برای انجام کامپوزیت دندان ابتدا باید به یک دندانپزشک ماهر و باتجربه مراجعه کنید و اگر مشکلات دندانی و بیماری لثه دارید آن را به دندانپزشک خود اطلاع دهید. دندانپزشک دندانهای بیمار را بررسی میکند.
2. انتخاب رنگ کامپوزیت
بیمار باید در همان ۳۰ دقیقه رنگ کامپوزیت دندان را انتخاب کند؛ چون در حین اجرای مراحل کامپوزیت دهان خشک میشود و همین خشک شدن دهان باعث میشود، رنگ کامپوزیت شفافتر و روشنتر شود. خانمها برای انتخاب رنگ کامپوزیت از جواهرات و آرایش لب استفاده نکنند تا بتوانند به درستی رنگ کاپوزیت دندان را انتخاب کنند.
3. پاکسازی و آماده سازی
برای اینکه محیط مناسبی برای نصب کامپوزیت فراهم شود، دندانپزشک دندان بیمار را تمیز و جرمگیری میکند. مرحله چهارم دریلکردن، این فرآیند باعث میشود لایه زیرین و لایههای مینای دندان با یکدیگر هماهنگ شوند و برای نصب کامپوزیت سطح دندانها آماده شود. تعمیر و بازسازی با توجه به میزان آسیبدیدگی انجام خواهد شد.
4. شستوشوی سطح دندان با کاندیشنر
بعد از دریلکردن دندانپزشک با استفاده از یک کاندیشنر، مادهایی اسیدی که ۳۰ تا ۴۰ درصد اسید فسفریک دارد را روی دندانها قرار میدهد تا پیوند کامپوزیت رزین ایجاد شود. بعد از ۱۵ ثانیه که ماده روی دندان نفوذ پیدا کرد دندانپزشک آن را به طور کامل میشوید.
5. اعمال ماده کامپوزیت و فرمدهی
در این مرحله به صورت یک لایه نازک ماده کامپوزیت با استفاده از برسهای کوچک به دندانها آغشته میشود. فرمدهی باید به صورتی انجام شود که تمام معایب دندان پوشیده شوند.
6. سفتکردن کامپوزیت و پولیش
بعد از لایهگذاری و فرمدهی دندانپزشک از طریق نور لیزر با طول موج خاص مواد کامپوزیت را سفت میکند.
……………………………………………..
دندانپزشک با توجه به رنگ دندانهای بیمار، شکل طبیعی دندانهای بیمار، فرم صورت، رنگ پوست و رنگ چشم رنگ کامپوزیت را انتخاب میکند. کامپوزیت از نظر رنگ شامل گروههای زیر میشود:
کامپوزیتهای شفاف (Translucent Composites): این نوع کامپوزیتها شفافیت بالایی دارند و برای بخشهایی از دندان که نیاز به تطابق با رنگ طبیعی دندان دارند، مناسب هستند. این نوع کامپوزیتها به ویژه برای لبههای دندان و مواردی که نیاز به جلوهای طبیعی دارند، استفاده میشوند.
کامپوزیتهای مات (Opaque Composites): این کامپوزیتها ماتتر هستند و برای پوشاندن نقصها و تغییرات رنگ دندان مناسب هستند. این نوع کامپوزیتها به خوبی میتوانند لکهها و رنگهای غیر طبیعی را پوشش دهند.
کامپوزیتهای ترکیبی (Universal Composites): این کامپوزیتها شامل ترکیبی از ویژگیهای شفاف و مات هستند و برای استفاده در موقعیتهای مختلف دهانی مناسب هستند. این نوع کامپوزیتها تعادلی بین شفافیت و مات بودن دارند و معمولاً در بیشتر موارد ترمیمی استفاده میشوند.
کامپوزیتهای فلوئورید دار (Fluoride-Releasing Composites): این نوع کامپوزیتها علاوه بر ویژگیهای رنگی مختلف، حاوی فلوئورید نیز هستند که به پیشگیری از پوسیدگی دندان کمک میکنند.
کامپوزیتهای نورپذیر (Light-Curing Composites): این نوع کامپوزیتها با استفاده از نور خاصی سخت میشوند و در رنگهای مختلف برای تطابق با رنگ دندانهای طبیعی عرضه میشوند.
انتخاب رنگ مناسب کامپوزیت بسیار مهم است و باید با دقت انجام شود تا نتیجه نهایی طبیعی و زیبا به نظر برسد. دندانپزشکان معمولاً از راهنماهای رنگی (Shade Guides) استفاده میکنند تا بهترین تطابق رنگی را با دندانهای طبیعی بیمار به دست آورند.
دوام و ماندگاری و زمان مورد نیاز برای انجام کامپوزیت
عمر کامپوزیت دندان چقدر است ؟
در یک روز قابلیت جایگذاری روکشهای کامپوزیت وجود دارد و بین پنج تا ۷ سال طول عمر و ماندگاری کاپوزیت دندان است. این نوع روش درمانی دندانپزشکی به ترمیم نیاز دارد. نسبت به روکشهای سرامیکی هزینه انجام آن نصف است. اگر از کامپوزیت به خوبی نگهداری نشود به خردشدگی حساس خواهد بود.
کامپوزیت دندان چقدر طول می کشد؟
زمان مورد نیاز برای انجام کامپوزیت دندان بستگی به چندین عامل دارد، از جمله تعداد دندانهایی که نیاز به ترمیم دارند، میزان آسیب یا پوسیدگی دندان، و تجربه دندانپزشک.به طور کلی، میتوان گفت که زمان انجام کامپوزیت دندان برای یک دندان به شرح زیر است:
آمادهسازی دندان: این مرحله معمولاً حدود 15 تا 30 دقیقه طول میکشد.
اعمال کامپوزیت: این فرآیند ممکن است بین 20 تا 40 دقیقه طول بکشد.
تراش و صیقل دادن : این مرحله ممکن است بین 10 تا 20 دقیقه زمان ببرد.
به طور کلی، انجام کامپوزیت برای یک دندان معمولاً بین 45 دقیقه تا 1 ساعت زمان میبرد. اگر چندین دندان نیاز به کامپوزیت داشته باشند، زمان کلی طولانیتر خواهد بود و ممکن است نیاز به چندین جلسه درمانی باشد. همچنین، پیچیدگی موارد خاص ممکن است زمان بیشتری را طلب کند.